NẾM RƯỢU
http://www.youtube.com/watch?v=MXQTWCTc0aI&feature=related
( Que sera sera - Doris Day )

Hằng năm, cứ vào khoảng giữa mùa Xuân, chúng tôi tháp tùng một " tour " để đi nếm rượu tại các hãng rượu vang ở địa phương..

Ngoài việc nếm thử tại chỗ, rượu mới và cũ của các nhà sản xuất rượu vang, chúng tôi xem đây là dịp để biết thêm về nếp sinh hoạt đặc biệt nầy, và cũng là một hình thức giải trí, một cuộc du lịch bỏ túi. Năm nay “ tour “ được tổ chức vào ngày 25 tháng 4 năm 2009. Các nơi ghé qua, là vùng Red Mountain, Benton city với hãng rượu vang Terra Blanca.  Hãng rượu, Horizon’s Edge ở Sunnyside,  cùng 7  hãng rượu vang ở Prosser, tập trung tại khu vực Air Field, exit 80, xa lộ I-82.

Đến trưa, bác tài dừng xe cạnh phòng nếm rượu của hãng rượu Tucker, ở Sunnyside để mọi người nghỉ chân và ăn trưa ở đây. Nhà  hàng seafood Anthony nổi tiếng cử toán phục vụ lưu động đến đây với món hào ( oyster ) nướng, sauce cà và bơ độc đáo, cũng có tôm và cá salmon nướng. Các món ăn biển nầy đi kèm với vang trắng rất hợp. Có người không thích ăn trưa  ở đây, phải chờ khi ghé qua khu vực Air Field, Prosser, để dùng món cá salmon nướng của nhà  hàng seafood Bonefish cũng tuyệt vời.

Khoảng 5 giờ chiều, xe bus rời trạm chót, trở về lại Tri cities. Trên xa lộ I-82 East, không khí trong xe trở nên vui nhộn hẵn lên. Một cô gái Mỹ, trẻ, khá xinh, cầm ly rượu vang Syrah trong tay, vừa uống vừa hát bài Que sera sera, với sự phụ họa của mấy người đàn ông, đang chia nhau chai rượu vang đỏ mang nhản hiệu Syrah. Từ Syrah khi đọc lên, nghe mường tượng từ sera trong tiếng Pháp.

Vào cuối thập niên 50, nữ danh ca, kiêm diễn viên điện ảnh Doris Day, người Mỹ gốc Đức rất  được ưa chuộng với bản nhạc nầy. Bản Que sera sera đã trở thành “ signature song “ của người nghệ sĩ tài danh, Doris Day.   

.Các cơ sở sản xuất rượu vang địa phương.

Trong bang Washington state có nhiều nơi làm rượu vang, trong số đó có hai vùng trọng điểm là Yakima valley và Columbia valley..Tiếng chuyên môn gọi các vùng nầy là AVA, viết tắt  American Viriticulral Areas.  AVA bao gồm  các vùng gọi theo tiếng Pháp là Appellation. Riêng Columbia valley có đến 07 Appellation, trãi dài dọc theo hai bên bờ sông Columbia, từ Wapato thuộc Yakima, phía tây, Washington state đến Milton Freewater, đông bắc bang Oregon.

Số phận của trái nho để sản xuất rượu vang gắn liền với các AVA cũng giống như thân phận của người con gái và 12 bến nước, trong nhờ đục chịu.

Trái nho từ những cái nôi của rượu vang nổi tiếng ở châu Âu, theo bước chân những nhà truyền giáo, có mặt trên khắp năm châu.

Nho được mang từ châu Âu sang trồng ở New York, bởi các Pilgrim, không thích hợp lắm vì thời tiết có lúc quá lạnh, mà có sống sót cũng không thể cho thứ rượu vang ngon như nó được trồng ở Bordeaux hay ở vài nơi khác.  

Một trong những sự kiện lịch sử còn đậm nét là chai rượu Champagne hảo hạng của nhà sản xuất Moet & Chandon của Pháp mang nhãn hiệu Dom Pérignon nhằm vinh danh vị tu sĩ thuộc dòng Benedictine nầy, người đi tiên phong trong việc làm ra rượu sủi bọt nổi tiếng theo phương pháp cổ truyền, mang nhãn hiệu Champagne.  Mục đích ban đầu của việc làm ra rượu vang là để dùng vào việc tế lễ trong các nhà thờ của người Công giáo. nên trái nho dùng chế tạo rượu vang cũng có chiều dài lịch sử tương đương với lịch sử của các tu viện được thành lập..

Các chai rượu lừng danh trên thế giới từ thủa xa xưa đều xuất xứ từ các vùng trồng nho nổi tiếng trên mặt đất như Bordeaux, Champagne, Cognac, tiếng Pháp gọi là AOC, viết tắt của Appellation  d’Origine Controlée. Hoặc từ các vùng trồng nho đặc biệt của các nước khác như, Thổ Nhỉ Kỳ, Tây Ban Nha, Đức, và đặc biệt là Ý..

Mỹ, mặc dù đi sau trong ngành sản xuất rượu vang, nhưng cũng đã tạo cho mình một chỗ đứng vững vàng trên trường quốc tế về mặt hàng rượu vang, Rượu vang được sản xuất từ các AVA của Mỹ có hạng trên thế giới ( world-class ) trước tiên phải kể đến  Napa Valley và Sonoma Valley, California. Về sau có các AVA khác như Williammette Valley, Oregon hay Columbia Valley của bang Washington state.

 Hai hãng rượu vang lớn và kỳ cựu của bang Washington state là Château Ste Michelle và Columbia Crest, được thiết lập vào thập niên 60 và 70. Hai hãng rượu nầy, một có cơ sở ở Seattle, một ở Tri- Cities, trên xa lộ 221.

Hiện nay bang Washington có khoảng 500 hãng rượu vang lớn nhỏ, hầu hết những hãng nầy có cơ sở hoặc ruộng trồng nho ở phía đông của dẫy núi Cascade. Và đa số các hãng nầy mới bắt đầu sản xuất hồi đầu thập niên 80.

Hoa Kỳ là một quốc gia non trẻ so với nhiều quốc gia khác trên thế giới. Ngành sản xuất rượu vang cũng sanh sau đẻ muộn so với các nước châu Âu như Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Đức.vân vân.

Ngành công nghiệp rượu vang của bang Washington còn non trẻ hơn nhiều. Tuy nhiên, dù mới bắt đầu có mấy chục năm, ngành rượu vang của bang nầy đã gây được sự chú ý của thế giới và đứng thứ nhì của cả nước nếu tính theo số lượng, chỉ sau California.

Về phẩm chất, cũng có những thành tích đáng kể, như chai Cabernet Sauvignon 2003 của hãng Château Ste Michelle, huy chương vàng, Riesling của hãng Kiona, huy chương vàng. Những năm gần đây có thêm nhiều loại rượu vang được sản xuất ở Washington state đoạt huy chương vàng trong các cuộc nếm rượu được tổ chức tại các hội chợ triển lãm quốc nội và quốc tế.

Đôi điều cần để ý khi muốn tham gia một  “ tour “ nếm rượu vang. ( wine tasting tour }

-Sở thích, hoặc muốn làm quen với rượu vang.

-Sức khỏe phải bình thường, Nếu nghẹt mũi, đắng miệng, thì không nên tham gia nếm rượu vang, vì khi nếm rượu vang, ta phải vận dụng cả ba giác quan, thị giác, thính giác và vị giác.

-Tránh các mùi gắt của nước hoa, dầu xanh hay after shave lotion vân vân.

- Nếm các thùng rượu mới, sản xuất cùng năm, gọi là nếm theo hàng ngang.

- Nếm cùng một loại rượu, thuộc nhiều năm liên tiếp, gọi là nếm theo hàng dọc.

Có người cho rằng từ “Nếm” trong trường hợp nầy là không chính xác. Nhưng không sao, vì trong lãnh vực nào cũng có từ chuyên môn hoặc thuật ngữ riêng nên khi nói đến nếm rượu vang thì ta biết cần phải làm gì rồi. Dịch một từ của ngôn ngữ nầy sang ngôn ngữ khác không phải lúc nào cũng được dễ dàng. Thí dụ từ Extra Dry hay Sec ghi trên chai rượu, ta không thể dich sang tiếng Việt là Khô được, mà khi nghe hoặc nói một ly sec Cognac, ai cũng biết là cái gì. Người tiếp rượu thường chỉ hỏi khách thích Hennessy, Martell hay Courvoisier. Có vài ông khách còn đòi đích danh Courvoisier Napoléon mới chịu. vì muốn chứng tỏ mình cũng có cùng sở thích với thiên tài quân sự Napoléon. Ngày xưa, khi vào quán rượu của người Việt Nam, ta gọi một cái “ còng “ thì ai cũng biết đó là một ly consommation ( rượu mạnh như Hennessey hay Courvoisier  pha soda hay perrier rồi cho thêm đá cục vào.)

Còn nữa, trên các chai rượu Champagne thường thấy mấy chữ sau đây: Brut, Extra Dry,

Chữ Brut có nghĩa là ngọt lự hay lợ  (hơi ngọt ), hoặc không ngọt. Vậy chữ Extra Dry, phải dịch thế nào cho đúng?

Chữ Dry và Sec trong tiếng Anh và tiếng Pháp đều có nghĩa đen là khô. Nhưng với rượu, Extra Dry lại có nghĩa là khá ngọt  2.0% đường trong 01 lít Champagne, và Sec thì ngọt nhiều hơn chút nữa, 3.5% đường trong 01 lít rượu.

Rượu lợi hại thật, chưa uống cũng thấy chóng mặt rồi. Nhưng khi uống vô rồi, không ai để ý đến mấy cái chuyện lẩm cẩm ấy nữa làm gì

Rượu nào ly đó.

Nói đến rượu phải nói đến ly đựng rượu, bất kể là rượu gì,nhưng cũng khá phức tạp.

Rượu đế thì dùng ly xây chừng, chung nhỏ. Whisky cũng xài ly nhỏ hoặc ly không có chân, Cognac và Brandy nói chung thì xài ly bầu, ( tulip glass ) chân ngắn, rượu càng ngon ly càng rộng để có mặt thoáng, tạo điều kiện cho rượu trong ly tiếp xúc dễ dàng với oxy tạo ra hương vị thơm nồng của rượu.

Ly dùng để uống Champagne, thay đổi hoàn toàn. Kiểu ly cũ, thành ly thấp miệng ly rộng và có chân. Loại ly nầy không còn xử dụng nữa. vì  nó làm cho Champagne tan hết bọt nhanh chóng vì mặt thoáng rộng, Champagne hết bọt không khác gì nước lã. Ly champagne hiện nay có hình như một búp măng, thon cao và miệng ly gom nhỏ lại để bọt tan chậm và hương vị tập trung vào mũi người thưởng thức rượu Champagne. Hình dáng ly rượu giao bôi của cô dâu và chú rễ là điển hình.

Ly để uống Cognac sec, ly bầu miệng hơi gom lại, chân hay cuống ly ngắn.

Khi cầm ly rượu Cognac thơm ngon, người thưởng thức cầm phía dưới bầu ly, cuống ly ngắn, không đủ để cầm. Dụng ý của người làm ra loại ly nầy là để nhiệt độ ở bàn tay sưởi ấm bầu ly làm hương vị thơm tho của rượu bốc lên dễ dàng.

Ly để uống rượu vang lại khác, ly bầu, đáy sâu, cuống ly dài, khi để đứng, ly rất cao, để khi cầm ly rượu vang, tay không chạm vào bầu ly. Rượu vang, nhất là vang trắng khi hấp thụ nhiệt thì chất alcohol trong rượu bốc lên nhiều làm át mùi hương của rượu vang

Vì vậy chỉ cần nhìn thấy cách cầm ly rượu, người ta có thể, phần nào, biết được cái lịch duyệt của giới sành điệu.

Nhiệt độ có ảnh hưởng lớn đối với mùi hương của rượu nói chung, nên có loại rượu cần ướp lạnh trước khi uống như Champagne và vài loại rượu vang.

Nhưng đối với Sake, rượu trắng của Nhật, cần phải hâm nóng trước khi uống. Tháng 9-1973, tôi được một người Mỹ mời dự tiệc tại nhà riêng của ông ở Philippines. Ông nầy là kỹ sư có trách nhiệm trang bị các giàn radar cho hệ thống đài kiểm báo của Hải Quân, dọc bờ biển VNCH.

Đây là lần đầu tiên, tôi uống sake, chủ nhà phải chỉ dẫn cách thức hâm rươu trước khi uống.

Người Mỹ đãi rượu sake, kể ra cũng khá đặc biệt và hiếm, có lẽ vì ông nầy có vợ là người Nhật. Buổi tiệc diễn ra trong bầu không khí thân mật, ấm cúng, một phần cũng do ly rượu sake ấm áp, thơm nồng mang lại.

Tiền nào của đó.

Rượu ngon phải đắt tiền, một chai rượu vang Pinot Noir của vùng Bordeaux giá từ vài chục đến cả ngàn đô, cũng có chai cùng loại giá chưa tới 10 đô. Một chai Hennessy XO phải đắt hơn chai VS.

Ngược lại, một chai rượu đắt tiền chưa chắc đã ngon. Thỉnh thoảng có vài chai rượu vang đắt tiền nhưng bị hư do cái nút chai ( cork ) bị mốc, rượu giả vân vân.

Một chai rượu đắt tiền, hương vị thơm ngát  có thực sự mang lại thú vị cho người thưởng thức không?

Trong buổi tiệc thân mật, nếu có chai Champagne Dom Pérignon hay Veuve Clicquot Ponsardin, thì khá lắm.                          

Thường là như vậy, nhưng hương vị của Champagne nổi tiếng kia có phát huy được thanh thế hay không, còn tùy thuộc vào thức ăn đi kèm. Champagne có thể thích hợp với nhiều loại thức ăn khác nhau. Nhưng nếu, cuối bửa ăn, người ta đem bánh sinh nhật để ăn tráng miệng với nước uống là Champagne thì vô tình người ta đã làm hỏng thứ rượu Champagne đắt tiền kia, vì vị ngọt gắt của bánh. Món tráng miệng đi kèm với rượu Champagne tốt hơn nên dùng bánh Champagne, một loại bánh ngọt có hình dạng dài, hơi dẹp, trên có mấy hạt đường, vị không ngọt lắm. Còn nếu dùng trái cây, nên tránh loại nào có vị quá ngọt hoặc quá chua.

Nói tóm lại, việc nếm rượu, ngoài chuyện cần làm quen với rượu, tìm hiểu xem loại rượu nào hợp “ gout “ của mình và để khỏi bị lúng túng khi tổ chức một buổi tiệc có rượu, còn phải để ý đến sự hài hòa và cân đối giữa các thức ăn đi kèm với rượu. Có người còn gọi đây là “ Marriage “, nên cần phải xứng đôi vừa lứa. Cách gọi nầy tưởng cũng không phải là quá đáng .

Tháng 5-2009.

TVD-WA.