Cognac và Brandy
http://www.youtube.com/watch?v=7rXhXLsNJL8&feature=related
( Mời click vào để nghe nhạc- Love Potion # 9 )

Trong những buổi tiệc lớn hay nhỏ, thường đều có kèm theo rượu. Sang thì rượu tây, rượu ngoại đắt tiền, còn thường thì rượu rẻ tiền hơn hoặc không dùng rượu mạnh thì dùng bia cũng là chuyện thường thấy. Đặc biệt những người Việt Nam đã quen uống rượu đế thì thường chê bia lạt, họ không thèm uống. Không có rượu Tây XO, hai chữ, bốn chữ thà uống đế sướng hơn.
Ở đám tiệc, sau vài tuần rượu, người ta thường bàn về rượu mà  chữ nghĩa thì gọi là Tửu Đạo. Người có nhiều kinh nghiệm về rượu thường hay nêu vấn đề với bài bản hẳn hoi để chứng tỏ cái lịch duyệt của mình cho thiên hạ lé mắt chơi.
Trong tửu đạo, trước hết phải nói đến rượu lễ. Rượu lễ là rượu dùng vào việc lễ nghi, như rượu vang dùng để tế lễ của người Công Giáo. Rượu trắng trên mâm trầu rượu của lễ cưới, hỏi, nhà trai bưng sang nhà gái theo phong tục Việt Nam.
Những cặp rượu đặt trên mâm quả để làm sính lễ cũng nằm trong mục đích này. Kế đến là rượu tình, rượu nghĩa, là rượu dùng để tặng thông gia, tặng bạn bè thân thiết vào những ngày lễ, ngày tết. Rượu còn là một thứ quà để thay lời cảm tạ của cấp dưới dâng lên cấp trên. Sau mới đến phần rượu dùng để liên hoan, tiệc tùng và cuối cùng là dành cho những chàng trai ( kể cả ông già ) bị đào đá. ngồi độc ẩm và nghiên cứu triết lý tình yêu suốt canh thâu.
Trên đây là ý nghĩa và mục đích của rượu. Phần ứng dụng rất rộng rãi. Từ rượu lễ, rượu mừng, rượu nghinh, rượu tiễn, rượu giao bôi, rượu ly bôi, rượu mời, rượu phạt, rượu thưởng, và rượu tình trong chuyện tình của Tristan và Iseult ( Yseult ).
Đầu thập niên 60 một bản nhạc đã làm say mê biết bao con tim. Đó là bản “ Love Potion Number Nine “ do Jerry Leiber và Mike Stoller sáng tác năm 1959 được các ban The Clovers, The Searchers và The Beatles lừng danh trình bày.
Bản nhạc nầy mang tên một loại rượu đặc chế cùng tên Love Potion Number Nine gồm:
9 ounces sweet red  wine
9 basil leaves
9 red rose petals
9 cloves
9 apple seeds
9 drops apple juice
9 drops vanilla extract
9 drops strawberry juice.
1 ginseng root, cut into 9 equal pieces

http://www.cailuongvietnam.com/modules.php?name=Nvmusic&op=playsong&id=550
( link nầy dành cho người thích cổ nhạc )

Oái oăm hơn cả là ly rượu trong buổi ‘ Tống tửu Đơn Hùng Tín’ mà dân mê cải lương không ai không biết, trong bài vọng cổ Tần Quỳnh khóc bạn.
Không phải ai uống rượu cũng đều biết rành về rượu, nhưng chả lẽ cứ dựa cột mà nghe hoài cũng coi không được. Cách dễ nhất là chỉ nói lên cái sở thích của riêng mình thì vô thưởng vô phạt. Nhưng vấn đề lại không giản dị như vậy vì nghề chơi nào cũng lắm công phu.
Tôi đã nghe một câu chuyện tưởng như không có gì nhưng lại khá phức tạp. Người thì nói tôi thích Cognac, người khác nói tôi chỉ thich Brandy. Kể ra thì tôi cũng thuộc loại nhiều chuyện. Ai thích cái gì mặc kệ người ta can chi đến mình mà phải để ý.Thật ra hai người nầy đều thích cùng một thứ rượu, chỉ khác nhau cái tên gọi mà thôi. Tại sao?.
Cognac là gì và Brandy là gì ?. Sự khác nhau ở chỗ nào khiến người ta nhầm lẫn?.
Sự thật là hai tên gọi cùng chỉ chung một loại rượu, nhưng được khai sanh ở những nơi khác nhau nên tên gọi có khác cho nó phù hợp với pháp luật của chánh quyền sở tại.
Theo luật lệ của Pháp, chỉ có rượu Brandy được chế tạo trong vùng Cognac mới được quyền mang nhãn hiệu Cognac,
Nhưng quan trọng hơn phải nói đến tài pha chế của các nhà sản xuất ra rượu Cognac. Riêng cái thùng tô nô cũng đặc biệt, được làm bằng gỗ xồi trồng ở khu rừng Limousine, phía bắc làng Cognac nước Pháp. Mùa nho để làm ra Cognac lừng danh thế giới nầy cũng được lựa chọn kỷ càng.
Brandy của các vùng khác không được ghi là Cognac, mà phải ghi là Brandy.
Vây cả hai đều là Brandy, mà Cognac là đặc sản của riêng vùng Cognac.
Việt Nam mình cũng có những đặc sản của mỗi địa phương. Trong lãnh vực rượu thôi cũng có mặt hàng đặc sản như rượu Đế Gò Đen và rượu Đế Hóc Môn. Sau nầy còn có Đế quốc doanh.


Người ta đem rượu vang đi chưng cất hai lần để được rượu Brandy và Cognac, rồi cho vào thùng chứa làm bằng gỗ sồi ( oak. Sau đó đem chứa vào hầm rượu, nơi có ít khí Oxy.Thời gian rượu nằm nghỉ dài hay ngắn sẽ cho các hạng rượu có tưổi khác nhau như VS, VSOP hay XO.
Thùng chứa rượu bằng gỗ sồi là một vật dụng đặc biệt trong tiến trình làm ra các loại rượu danh tiếng kể trên. Người ta đem những miếng gỗ sồi được bào gọt kỹ lưỡng hơ nóng rồi uốn lại theo hình cánh cung và ghép lại với nhau, nhỏ ở hai đầu, phần giữa phình ra, dùng niền bằng sắt niền bên ngoài thùng mà không dùng đến đinh hay ốc vít.
Cuối cùng đốt lửa bên trong cho gỗ cháy xém, bít hai đầu thùng bằng nấp gỗ và khoét một lỗ tròn giữa bụng của thùng để cho rượu vào hoặc lấy ra. Có thể nói đây là một tuyệt tác của mặt hàng làm bằng gỗ.
Người Việt mình hay gọi thùng rươu nầy là thùng tô nô theo âm tiếng Pháp ( tonneau ) Nên nhớ một điều là đừng bao giờ so sánh các bà với thùng tô nô.; dễ xa nhau lắm.
Chưa hết. Về tên gọi hai loại rượu cũng dễ bị hiểu lầm.
Tôi có đọc một bài viết về đề tài nầy.Tác giả cho rằng rượu mà người Pháp gọi là Cognac, người Mỹ gọi là Brandy. Nói như vậy hoàn toàn không chính xác.Thật ra người Pháp gọi cả hai loại rượu nầy là eau-de-vie, kể cả brandy không làm bằng nước trái nho, như calvados, hay apple Brandy của vùng Normandy, tây bắc nước Pháp chẳng hạn. Brandy bắt nguồn từ tiếng Hòa Lan Brandewijin, có nghĩa là burnt-wine trong tiếng Anh, một trong các loại rượu được bày bán trong các cửa hàng rượu mạnh ( liquor ). Từ Brandy ngày nay đã trở thành thứ ngôn ngữ quốc tế chứ không riêng gì ở Mỹ.
Ngoài ra còn thêm cái lấn cấn khác nữa. Có người nói thích Hennessy, người thì thích Remy Martin, Martell, Courvoisier vân vân. Thật ra họ vẫn uống rượu Brandy có biệt danh là Cognac đấy thôi.
Những cái nhãn hiệu vừa kể cũng chỉ là những nhãn hiệu lại khiến có sự nhầm lẫn tưởng chúng là rượu. Thí dụ một chai XO.mang nhãn hiệu Hennessy thì ngay bên dưới hai chữ XO có chữ Cognac nhỏ hơn. Như vậy chai rượu XO kia là rượu cognac chứ không phải rượu Hennessy như ta thường gọi. Nhưng không sao, gọi sai mà mọi người cùng hiểu và quan trọng hơn là ta có rượu thứ thiệt để uống là được rồi.
Viết đến đây, tôi còn cảm thấy ngại với bạn bè. Chuyện là hồi tôi còn phục vụ ở HD4DP tại Phú Quốc, vào năm 1971, lúc tôi mới cưới vợ, tôi có chai rươu Hennessy trong số các món quà cưới.
Tôi quý chai rượu nầy lắm, không uống, để dành chưng chơi, làm kỷ niệm. Một hôm vào khoảng nữa đêm, hai bạn Đỗ Đình Quang và Pham Vũ Kim đến gõ cửa hỏi mượn tôi chai rượu. Phần bi phá giấc ngủ, lại mới có vợ nữa, thêm tiếc chai rượu nên lúc đầu có do dự, nhưng vì nể tình bạn thân, tôi lấy chai rượu “ quý “ đưa cho hai bạn.
Tôi đi ngủ lại. Đâu đã yên vì chai rượu là rượu giả, chai nước trà thiu. Tôi vừa quê vừa bực mình. Sau nầy mỗi lần nhớ lại tôi còn thấy thẹn. Nhưng trong cái xui có cái hên, cũng may Kim và Quang đều là bạn thân không thì cũng phiền. Nghĩ kỹ đây là điều hay, nếu không biết rượu giả, khui mời khách thì không biết phải ăn nói làm sao. Công bằng mà nói tôi phải cám ơn Quang và Kim, dù hai người đã làm tan giấc mộng đẹp của tôi đêm hôm ấy.
Nếu tin con người ta có số, thì tôi không có số để tặng rượu cho người khác.
Lần thứ nhất chai rượu đến tay người cần nó nhưng không dùng được mà tôi vừa kể ở trên.
Lần thứ hai, cách đây vài năm, vào dịp Tết Nguyên Đán, tôi mua tặng ông thông gia một cặp rượu vang cho nó trọn cái lễ nghĩa thông thường trong mối quan hệ sui gia. Cặp rượu nầy tôi mua ở tiệm rượu hẳn hoi. Tôi chọn cặp rượu hiệu Merlot của một hãng rượu ở California. Bấy giờ tôi chưa biết nhiều về rượu vang.Tôi chọn loại Merlot là vì tôi đã đọc thấy, người ta mô tả thật khéo về loại rượu vang nầy, nó tựa như một người đàn bà yêu kiều, diễm lệ, hơi đẫy nhưng rất hấp dẫn. Đứng trước hàng rượu tôi chỉ nhớ đến mấy chữ nầy chứ tôi đâu có biết hương vị của rượu trong chai. Cái hộp đựng hai chai rượu cũng rất đẹp. Tôi phấn khởi, đem rượu đi tặng anh sui gái. Nhưng chẳng may, bị chê là không sành rượu nên mua nhằm rượu vang chua quá, mất cân đối, uống không ngon. Ông thông gia của tôi vốn là dân học trường Tây, lai sành về rượu, thuộc dân chơi cầu ba cẳng.
Lần thứ ba, cách đây không lâu, tôi mua một chai rượu vang làm quà tặng. Chai rượu tăng không đến tay người nhân. Đó là chai rượu vang đỏ Merlot, mang nhãn hiệu Yakima River của hãng rượu vang cùng tên ở vùng Yakima valley, bang Washington state. Tôi đã kể về chai rượu nầy trong “Câu chuyện chai rượu vang đỏ “ đăng trong NS-DNBG số xuân Kỷ Sửu – 2009.
Trên đây là những tản mạn về rượu trong đó có Cognac và Brandy.Tưởng cũng nên nói qua ý nghĩa của mấy chữ :XO, VS và VSOP.
VS là Very Special, rượu brandy từ 4-6 năm, VSOP là Very Superior Old Pale từ 8-12 năm, XO là Etra Old trên 20 năm.
Bây giờ mời các bạn thưởng thức vài ly rượu quý. Hãy bắt đầu với Cognac chính hiệu.
Bằng vào tửu đạo mà nói, nếu ta pha consommation với Cognac thì bị cho là ngoại đạo hay nặng nề hơn là kẻ tà đạo.
Nhà sản xuất phải đem hết tâm huyết ra để tạo được thứ rượu lừng danh nầy mà có kẻ nỡ đem pha nước trước khi uống thì thật là oan uổng và lấy làm tiếc cho Cognac, còn gì là hương vị của Cognac! Làm như thế khác nào bức tử Cognac môt cách vô tôi vạ, không thương xót. Nói vậy thôi chứ ăn hay uống tùy thuộc vào sở thích, cái “ gout “ của mỗi người chứ không có luật lệ khắt khe nào chi phối hết. Mấy ông tây bà đầm ở cái xứ lạnh, họ uống “ sec “ là đúng rồi. Việt Nam ở xứ nóng, cho thêm soda hoặc perrier và đá vào ly Cognac uống cho mát cũng chẳng có gì là sai cả.
Vây một ly Cognac “ sec “ hay một cái “ còng “ Cognac đều có cái hấp dẫn riêng của nó.
Bạn nào còn thưởng thức được rượu ngon hãy thưởng thức cho đời lên hương.
Trời sắp sang Xuân 2009.
TVD.